Emerytura i renta za pracę za granicą

Odkąd wstąpiliśmy do Unii Europejskiej, setki tysięcy Polaków legalnie pracuje lub pracowało za granicą w jednym z unijnych krajów. Taka praca daje prawo nie tylko do polskich, ale także zagranicznych świadczeń emerytalno-rentowych. Umożliwiają to unijne przepisy z zakresu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Reklama

Nie wprowadzają one jednolitych warunków nabywania prawa do świadczeń emerytalno-rentowych, lecz pozostawiają tę kwestię wewnętrznym regulacjom poszczególnych państw członkowskich. Tak więc rodzaje świadczeń oraz warunki ich nabycia każde państwo członkowskie określa samodzielnie (np. wiek i staż pracy uprawniający do emerytury lub renty).

Jedną z zasad koordynacji wspólnotowej jest wzajemne uwzględnianie okresów ubezpieczenia w innym państwie członkowskim. Oto przykład. Pan Piotr pracował i w Polsce, i w Wielkiej Brytanii. Teraz stara się o przyznanie renty. Jeśli jest to niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia, ZUS weźmie pod uwagę, oprócz okresów ubezpieczenia w Polsce, okresy ubezpieczenia w Wielkiej Brytanii. Podobnie postąpi brytyjski odpowiednik ZUS.

W takiej sytuacji przy wyliczaniu wysokości świadczeń działa zasada proporcjonalności. To znaczy, że ZUS ustali wysokość renty w proporcji wymiaru okresów ubezpieczenia w Polsce do sumy wszystkich okresów (i w Polsce, i w Wielkiej Brytanii).

Wyliczona przez ZUS wysokość renty (do której prawo powstało na podstawie zsumowanych okresów ubezpieczenia w Polsce i za granicą), będzie proporcjonalnie zmniejszona. Podobnie postąpi zagraniczna instytucja ubezpieczeniowa. Przyznanie polskiej renty lub innego świadczenia nie oznacza, że automatycznie przyzna je też zagraniczna instytucja ubezpieczeniowa.

Przepisy danego państwa mogą także nie przewidywać danego rodzaju świadczenia lub w inny sposób określać krąg osób do niego uprawnionych. – Na przykład w Wielkiej Brytanii, według naszej wiedzy, prawo nie przewiduje rent rodzinnych dla dzieci zmarłego. Wypłacane są określone świadczenia, ale jedynie dla opiekunów sierot zupełnych albo dzieci, z którymi drugi rodzic nie utrzymuje kontaktu. Świadczenia takie mogą być wypłacane jedynie do 16 r.ż. dziecka lub, w przypadku kontynuowania przez nie nauki – do 20 r.ż. – wyjaśnia Justyna Borowska, rzecznik prasowy I Oddziału ZUS w Warszawie.

Jak starać się o świadczenie z zagranicy? Trzeba złożyć w ZUS wniosek o przyznanie renty lub emerytury wraz z odpowiednimi dokumentami. Można to zrobić w swoim oddziale, ale lepiej przesłać je do odpowiedniego wydziału realizacji umów międzynarodowych (ich spis podajemy w ramce). ZUS kompletuje dokumenty do wniosku o przyznanie zagranicznego świadczenia i przekazuje je do właściwej zagranicznej instytucji ubezpieczeniowej. Instytucja ta przeprowadza odrębne postępowanie w oparciu o przepisy danego kraju.

Zagraniczny odpowiednik naszego ZUS w toku postępowania zazwyczaj kontaktuje się z wnioskodawcą. W przypadku przyznania prawa do świadczenia wypłaca się je zawsze bezpośrednio osobie uprawnionej. ZUS w tym nie pośredniczy.

Konsultacja I Oddział ZUS w Warszawie

Konsultacja: prawnik Adrianna Łuczak

Artykuł pochodzi z kategorii: Emerytura

Świat & Ludzie
Więcej na temat:

Zobacz również

  • Wojciech Szeląg – specjalista od ekonomii i dziennikarz Polsat News – w przystępny sposób wyjaśnia, co zmieni się od 2017 roku w naszych emeryturach. I dlaczego na tym stracimy. więcej