Bezpiecznie przekazujemy spadek u notariusza

„Córce zapisuję dom, synowi firmę, bratu samochód”... Taki zapis w testamencie jest już możliwy! Zatem całkiem swobodnie możemy rozporządzić swoim majątkiem! Wyjaśniamy, na czym dokładnie to polega.

Testament to bardzo osobisty dokument, bo przekazujemy w nim swoją ostatnią wolę. Możemy w nim zdecydować, że będą po nas dziedziczyły wybrane osoby. Mogą to być nie tylko najbliżsi (dzieci i małżonek, czyli spadkobiercy ustawowi), ale też dalsi krewni albo osoby w ogóle z nami niespokrewnione.

Reklama

W testamencie notarialnym do niedawna należało napisać, do jakiej części ułamkowej spadku powołujemy wybrane osoby.Po zmianie przepisów (w 2011 r., ale wciąż mało osób o tym wie), można sporządzać testamenty z zapisem windykacyjnym, czyli zapisać konkretne rzeczy i nieruchomości wybranym przez siebie osobom (co może stanowić zapis w testamencie – przykłady w tabelce poniżej).

Poprosiliśmy ekspertów o odpowiedzi na pytania naszych Czytelników dotyczące testamentów z zapisem windykacyjnym.

Jeśli mój przyjaciel sporządzi testament z zapisem windykacyjnym i zapisze mi mieszkanie, to jest gwarancja, że rzeczywiście będzie ono do mnie należało?

Tak, zapis windykacyjny w testamencie daje taką gwarancję. „Zapisane” w ten sposób mieszkanie nie będzie bowiem wchodziło do spadku po osobie, która sporządziła taki testament (nazywana jest testatorem). Zatem spadkobiercy ustawowi testatora, np. jego dzieci, nie będą mogli rościć sobie praw do tego mieszkania.

Na podstawie takiego testamentu stanę się właścicielką zapisanego mi mieszkania bez zbędnych formalności?

Tak, stanie się Pani właścicielką mieszkania z chwilą śmierci osoby, która ustanowiła na Pani rzecz taki zapis windykacyjny. Pod warunkiem, że mieszkanie będzie wyłączną własnością spadkodawcy w dniu jego śmierci. Ale uwaga! Proszę pamiętać, że nie ma Pani obowiązku przyjmować zapisu.

Ma Pani prawo – w terminie 6 miesięcy od momentu, gdy dowie się Pani o treści testamentu – odrzucić zapis (np. by uniknąć odpowiedzialności za długi spadkodawcy albo podatku od spadku). Przy czym ewentualne długi spadkowe po zmarłym i tak obciążą tylko odziedziczone mieszkanie, a nie Pani osobisty majątek.

A czy są jakieś ograniczenia co do tego, na kogo można zrobić zapis windykacyjny w swoim testamencie?

Nie. Spadkodawca może uczynić taki zapis na dowolnie wybraną osobę: członka najbliższej rodziny, kogoś z dalszych krewnych lub na osobę niespokrewnioną (np. sąsiadkę, przyjaciela), a nawet na rzecz jakiejś instytucji (np. organizacji charytatywnej).

Jakie dokumenty muszę przynieść do kancelarii notarialnej, jeśli chcę sporządzić tes tament z zapisem windykacyjnym?

Rodzaj dokumentów zależy od tego, co ma być objęte zapisem windykacyjnym. Przykładowo, jeśli chcemy zapisać komuś działkę, potrzebny będzie odpis zwykły księgi wieczystej lub wypis z rejestru gruntów oraz wypis aktu notarialnego umowy sprzedaży (lub inny dokument potwierdzający, że jesteśmy właścicielami tej nieruchomości).

Gdy zaś chcemy zapisać komuś w testamencie np. samochód, to potrzebny będzie dowód rejestracyjny oraz karta pojazdu. Natomiast jeżeli chcemy zapisać w testamencie drobne przedmioty, takie jak np. kolekcja znaczków, pamiątkowa figurka, obraz, biżuteria, zegar, order – wystarczy precyzyjny opis przedmiotu i miejsca, w którym jest on przechowywany. Nie trzeba takich rzeczy przynosić do pokazania do kancelarii notarialnej.

Jaki jest koszt sporządzenia testamentu z zapisem windykacyjnym i w ogóle testamentów notarialnych?

Koszt testamentu zawierającego zapis windykacyjny to 246 zł brutto plus koszt wypisu aktu notarialnego – 7,38 zł za każdą stronę. Natomiast za sporządzenie testamentu notarialnego bez zapisu rejent pobierze opłatę w wysokości 50 zł (plus VAT), a jeśli w testamencie zawrzemy np. polecenie lub wydziedziczenie osoby uprawnionej do zachowku (czyli kogoś z bliskich), to opłata wyniesie 100 zł (plus VAT).

Czy testamenty z zapisem są trudniejsze do podważenia? Spadkobiercy się nie kłócą?

Spadkobiercy zawsze mogą być niezadowoleni z treści testamentu. Jednak to nie jest podstawą do podważenia testamentu. Testament można bowiem unieważnić tylko wówczas, gdy są ku temu ważne powody, np. osoba spisująca testament działała pod wpływem groźby, przymusu albo była nieświadoma swoich czynów. Ale to jednak musi zostać udowodnione.

Dlatego słusznie uważa się, że testament notarialny jest najbardziej „pewny”. Wynika to m.in. z tego, iż obowiązkiem notariusza jest zbadanie, czy spadkodawca jest zdolny do sporządzenia testamentu (tj. czy ma pełną zdolność do czynności prawnych, czy nie działa w stanie wyłączającym świadome lub swobodne wyrażenie woli, czy nie działa pod wpływem błędu i groźby).

Poza tym testament notarialny można zarejestrować w Rejestrach Notarialnych (więcej informacji na ten temat znajdziemy w internecie na stronie: www.rejestrynotarialne.pl). Ważne! Także własnoręcznie spisany testament – jeżeli będzie przechowywany w kancelarii notarialnej – może zostać zarejestrowany (o tym piszemy na następnej stronie).

Kiedy jeszcze warto korzystać z pomocy notariusza?

Na pewno wówczas, gdy obawiamy się, że nie poradzimy sobie ze sformułowaniem treści testamentu, albo że nasz testament własnoręczny mógłby zaginąć albo zostać zniszczony. Pomoc notariusza będzie też przydatna, jeśli chcemy wydziedziczyć swojego spadkobiercę ustawowego lub ustanowić wykonawcę testamentu (osobę, która będzie odpowiadać za dokładne wypełnienie naszej woli).

Patrycja Wąsowska, notariusz

Oczywiście nie tylko testament sporządzony w obecności notariusza jest uznawany w naszym kraju. Także inne testamenty są ważne – o ile spełniają określone reguły.

1. Testament ustny urzędowy Polega na tym, że przekazujemy swoją ostatnią wolę ustnie – w obecności dwóch świadków i urzędnika (wójta, burmistrza, prezydenta miasta, starosty, marszałka województwa, sekretarza powiatu albo gminy lub kierownika USC).Obecnie to rzadko stosowana forma testamentu. Dawniej sporządzały ją na przykład osoby, które nie miały w swoim miejscu zamieszkania kancelarii notarialnej albo które nie były w stanie własnoręcznie napisać testamentu.

2. Testament ustny podróżny Może mieć zastosowanie w szczególnych sytuacjach, gdy istnieje obawa rychłej śmierci osoby, która chce przekazać taki testament. Przykładowo: jeśli podczas podróży statkiem lub samolotem ktoś bardzo źle się poczuje, jest obawa, że ma zawał, udar itp., to może przekazać ustny testament w obecności dwóch świadków i kapitana. Taki testament jest ważny 6 miesięcy, tj. pozostaje w mocy, jeśli przed upływem tego terminu ta osoba umrze.

3. Testament odręczny To testament sporządzony w zwykłej formie pisemnej (tak zwany testament holograficzny). Powinien być od początku do końca spisany przez spadkodawcę pismem ręcznym i przez niego podpisany. Należy też napisać na nim datę. Absolutnie nie może to być wydruk komputerowy, i tylko z odręcznym podpisem.

Jakie jeszcze wymogi musi spełnić testament odręczny, by był ważny i nie został podważony? Szczegółowe wskazówki wraz z przykładowymi wzorami testamentów pokazujemy na następnej stronie. Wyjaśnimy też, co zrobić, by testament był bezpieczny, nie zaginął i nikt go nie zniszczył.

Testament z zagranicy

Coraz więcej Polaków pracuje i mie szka w innych krajach Unii Europejskiej. Zatem, niestety, coraz częściej mamy do czynienia ze spadkami po takich osobach. Od 17 sierpnia br. obowiązują przepisy unijne, które regulują i upraszczają takie sprawy.

Osoba, która mieszka w innym kraju UE i sporządzi testament, może w nim zdecydować, w jakim kraju ma być po jej śmierci prowadzone postępowanie spadkowe. Przykładowo: mieszkam i pracuję w Londynie, ale w testamencie zapisałam, że sprawa spadkowa ma odbyć się w Polsce, według polskiego prawa spadkowego.

Spadkobiercy osoby zmarłej w kra- ju UE mogą wybrać polskiego notariusza do załatwienia spraw spadkowych. Podstawa prawna: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 z 4 lipca 2012 r.

Co można zapisać?

-obrazy, rzeźby, inne dzieła sztuki i wartościowe wyroby artystyczne; samochód, motocykl, łódź itp.; cenną biżuterię, porcelanę; zbiór monet i inne kolekcje; roszczenie o zapłatę określonej sumy pieniężnej (np. udzielona komuś przez spadkodawcę pożyczka na podstawie umowy).

-mieszkanie, dom (także udział w lokalu, np. 1/2 domu); lokal użytkowy; grunty rolne, leśne, łąki; 4 przedsiębiorstwo; gospodarstwo rolne; prawo użytkowania (np. gruntu); spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu.

Ważne jest staranne podpisanie testamentu, pełnym imieniem i nazwiskiem, by nie było wąt pliwości, że podpis należy do spadkodawcy.

Artykuł pochodzi z kategorii: Spadek

Tekst pochodzi z magazynu

Tina

Zobacz również

  • Rodzice zostawili ci w spadku działkę lub mieszkanie obciążone hipoteką. Odpowiedzialność za jej spłatę będzie spoczywać na tobie od chwili, gdy formalnie nabędziesz spadek. Musisz się zastanowić,... więcej