Jak prawidłowo spisać odręcznie testament?

Swą ostatnią wolę można zapisać na zwykłej kartce, bez odwiedzania notariusza. Jednak sporządzając taki testament, należy pamiętać o kilku ważnych zasadach.

Reklama

Testament w formie pisemnej, tak zwany holograficzny, musi być cały napisany przez ciebie własnoręcznie. Wydruk komputerowy – nawet gdy odręcznie go podpiszesz, będzie nieważny!

Pod nagłówkiem „Testament” napisz, kogo powołujesz do spadku, w jakiej części: określ to w ułamkach, np. siostrę do 1/2, ciocię do 1/4, wujka do 1/4 spadku. Oczywiście sama decydujesz, ile osób powołujesz w testamencie do spadku, jaką część spadku im przeznaczasz oraz czy są to bliskie osoby, dalsi krewni, czy osoby obce.

Ale uwaga! Masz też prawo powołać do całego spadku tylko jedną osobę. W swoim testamencie możesz także dokonać różnych rozporządzeń, np.: – wydziedziczyć osobę uprawnioną do zachowku (np. małżonka – co pokazujemy w pierwszym wzorze testamentu); – zapisać konkretnej osobie jakąś rzecz i zobowiązać do jej przekazania spadkobiercę, którego ustanowiliśmy w testamencie (przykład w drugim wzorze).

Spadek w równych częściach

Zdarza się, że spisujący testament nie napisze, w jakich częściach ułamkowych dzieli majątek między spadkobierców. W takiej sytuacji sąd wycenia składniki spadku i ocenia, w jaki sposób wskazane osoby dziedziczą po spadkodawcy.

Testament bez warunków

Nie należy pisać, że osoba wskazana w testamencie musi spełnić jakiś warunek, by coś otrzymać.

Częstym błędem w testamentach własnoręcznych jest stosowanie warunków np.: „Mój wnuk, Jan Kowalski, otrzyma dom, pod warunkiem, że ukończy studia medyczne”. Stawianie warunków może utrudnić w przyszłości otrzymanie przez osoby wskazane w testamencie zapisanych im nieruchomości (czy rzeczy). Gdy taki testament trafi do sądu, to sąd może mieć wątpliwości, czy ta osoba w ogóle byłby wskazana w testamencie, gdyby nie dopełniła tego warunku.

Kiedy data może być istotna

Wprawdzie brak daty nie musi oznaczać nieważności testamentu, to jednak data może być ważna dla ustalenia stanu psychicznego spadkodawcy w chwili sporządzania testamentu. Data może być dowodem, że spadkodawca był zdrowy, gdy sporządzał testament (nie będzie miało więc znaczenia dla ważności testamentu, że ta osoba potem zachorowała, np. na chorobę psychiczną, na chorobę Alzheimera, czy inne schorzenia otępienne).

Zabezpieczenie dokumentu

Czy trzeba mieć świadka, komu powiedzieć o testamencie, gdzie schować ten ważny dokument?

Na te pytania jest prosta odpowiedź – testament najlepiej przekazać osobie, którą w nim powołujemy na spadkobiercę. Można też udać się z dokumentem do notariusza i poprosić o zarejestrowanie w Rejestrach Notarialnych.

Schowanie testamentu w mieszkaniu niesie za sobą ryzyko, że nie zostanie odnaleziony, względnie trafi w niepowołane ręce i zostanie zniszczony. Nie trzeba mieć świadka spisania testamentu własnoręcznego!

Odwołanie testamentu

Prawo reguluje zasady postępowania w sytuacji, gdy rozmyślimy się, co do treści testamentu.

W każdej chwili mamy prawo odwołać swój testament (zgodnie z art. 944 kodeksu cywilnego). Zgodnie zaś z art. 946 kodeksu cywilnego, może do tego dojść w następujący sposób: spadkodawca sporządza nowy testament (a stary np. niszczy lub pozbawi go cech, od których zależy jego ważność).

Zatem: jeśli testament był notarialny, odwołujemy go przed notariuszem (koszt to 30 zł plus VAT). A jeżeli testament był odręczny – piszemy nowy, a stary niszczymy lub przekreślamy jego treść. Gdy sporządzimy kolejny testament, to warto w nim – na wszelki wypadek – zaznaczyć, że odwołujemy poprzedni.

Aby nie było wątpliwości, czego dotyczy dokument, zatytułujmy go: „Testament”.

Jakie prawa mają osoby pominięte w testamencie

Zdarza się, że zmarły pominie w testamencie swoje dzieci lub małżonka, czyli swoich spadkobierców ustawowych. Te osoby mogą złożyć do sądu pozew o zachowek (jeśli nie zostały w tym testamencie wydziedziczone).

Zachowek wynosi połowę tego, co przy- sługiwałoby spadkobiercy ustawowemu, gdyby zmarły nie zostawił testamentu. Czasem jednak wartość zachowku wynosi 2/3 udziału spadkowego, jeżeli uprawnione do niego jest małoletnie dziecko albo osoba, która jest trwale niezdolna do pracy.

Przykład 1. Wdowiec miał dwoje dorosłych dzieci, syna i córkę. Ale w testamencie zapisał cały majątek, 100 tys. zł, synowi. Córce należy się zachowek 25 tys. zł (gdyby ojciec nie sporządził testamentu, dziedziczyłaby 50 tys., a więc 1/2 z tego to 25 tys.).

Przykład 2. Mąż przed śmiercią sporządził testament i cały swój majątek, 200 tys. zł, zapisał kochance. Pominął w testamencie żonę, która była niezdolna do pracy (małżonkowie byli bezdzietni, a mąż nie miał rodzi- ców i rodzeństwa). Żona ma prawo zażądać zachowku od przyjaciółki męża w wys. około 132 tys. 400 zł (co stanowi 2/3 z 200 tys. zł).

Termin na złożenie pozwu o zachowek wynosi 5 lat od daty ogłoszenia testamentu. Pozew można napisać samemu – należy zacząć go od przedstawienia swoich żądań, czyli podać wysokość kwoty, jakiej domagasz się jako zachowek od osoby uwzględnionej w testamencie. Swoje żądania musisz uzasadnić. Napisz więc, kim była dla ciebie zmarła osoba. Stopień pokrewieństwa należy udowodnić, dołączając odpowiedni akt USC. Przy składaniu pozwu w sądzie należy uiścić opłatę – 5 proc. żądanej kwoty zachowku.

Warto wiedzieć

Data sporządzenia

Na testamencie należy napisać datę, przy czym nie ma znaczenia umiejsco- wienie jej w dokumencie. Można ją napisać na począt- ku, na końcu, albo w treści testamentu.

Treść testamentu

Testament zacznij od podania swego imienia, nazwiska i daty urodzenia. Napisz, kto będzie twoim spadkobiercą. Jeśli ma być kilku spadkobierców, napisz w jakich częściach dzie- dziczą. Należy podać ich imiona, nazwiska i daty urodzenia (a najlepiej numer PESEL, jeśli go znamy). Można ew. podać tylko imię, nazwisko i miejsce za- mieszkania spadkobiercy.

Kogo i za co można wydziedziczyć

Wydziedziczenie oznacza pozbawienie prawa i do spadku, i do zachowku. Dokonuje się tego w testamencie i tylko wówczas, gdy zaistniała co najmniej jedna z przyczyn wydziedziczenia przewidziana art. 1008 k.c.

Wydziedziczenie jest moż liwe, gdy zaistnieje jedna z przyczyn: – spadkobierca ustawowy stale postępuje w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (np. wielokrotnie był karany, nie wykazuje chęci poprawy); – spadkobierca dopuścił się względem spadkodawcy albo bliskiej mu osoby umyślnego przestępstwa; – spadkobierca uporczywie nie dopełnia obowiązków rodzinnych względem spadkodawcy (np. nie interesuje się chorą matką, która nie ma za co żyć).

Przykładowy testament

Ja, niżej podpisana Danuta Anna Kowalska, córka Adama i Zofii, urodzona 9 maja 1948 r. w Zielonce, na wypadek mojej śmierci do spadku po mnie powołuję: do 3/4 (trzech czwartych) części Agnieszkę Kowalską, córkę moją i Tomasza, urodzoną 1 października 1976 r. w Warszawie, zaś do 1/4 (jednej czwartej) części Tamarę Wiśniewską, moją siostrę, córkę Adama i Zofii, urodzoną 15 czerwca 1946 r. w Zielonce.

Wydziedziczam mojego męża, Tomasza Kowalskiego, urodzonego 7 grudnia 1945 r. w Warszawie, syna Zygmunta i Janiny, gdyż wbrew mojej woli, uporczywie nadużywa alkoholu od wielu lat, wywołuje pod wpływem alkoholu liczne awantury. Ponadto mój mąż nie dopełnia względem mnie obowiązków rodzinnych, nie dokłada się do wspólnego gospodarstwa domowego, a także nie opiekuje się mną w chorobie.

Danuta Anna Kowalska

Testament

Ja, niżej podpisana, Anna Ziętek, ur. 15.03.1955 roku w Radomiu, na wypadek mojej śmierci do całości spadku po mnie powołuję moją bratanicę, Ewę Ziętek, ur. 09.09.1985 r. w Łodzi. Tym samym odwołuję w całości mój wcześniejszy testament własnoręczny sporządzony w dniu 01.01.1999 roku w Radomiu.

Równocześnie zobowiązuję spadkobierczynię, Ewę Ziętek, do przeniesienia na rzecz mojego konkubenta, Andrzeja Kwiatkowskiego, zamieszkałego w Szydłowcu przy ul. Polnej 1 – prawa własności samochodu osobowego marki Skoda Fabia (rok prod. 2014).

Anna Ziętek

Osoba sporządzająca testament musi go koniecznie podpisać swoim pełnym imieniem i nazwiskiem, czytelnie. Nie może to być skrótowy podpis ani inicjały, czyli parafka, ani pieczątka!

Artykuł pochodzi z kategorii: Spadek

Tekst pochodzi z magazynu

Tina

Zobacz również