Spadek: Jak wystąpić o zachowek

Jeśli ktoś z naszej najbliższej rodziny sporządził testament i zostaliśmy w nim pominięci, możemy wystąpić o zachowek.

Reklama

Prawo do takiej pieniężnej rekompensaty ma wąski krąg rodziny spadkodawcy.

O zachowek mogą wystąpić: małżonek, zstępni (czyli dzieci, wnuki, itd.) oraz rodzice. Przy czym jest dodatkowy warunek – gdyby nie było testamentu dana osoba miałaby prawo do dziedziczenia ustawowego.

Co to oznacza? Według ustawy w pierwszej kolejności majątek po zmarłym dziedziczą zstępni oraz współmałżonek. Dopiero w drugiej kolejności – gdy spadkodawca nie miał dzieci lub wnuków – jego majątek mogą odziedziczyć jego rodzice. Ta sama zasada dotyczy zachowku.

Jak konkretnie wygląda obliczenie wartości zachowku? Trzeba ustalić tzw. czystą wartość spadku, czyli od majątku odliczyć długi spadkowe. Później do czystej wartości spadku dolicza się wartość darowizn dokonanych przez spadkodawcę na rzecz rodziny i obcych osób. W tym ostatnim przypadku, czyli obdarowania osób, które nie są spadkobiercami ani uprawnionymi do spadku, liczą się tylko darowizny do 10 lat wstecz.

Gdy w grę wchodzi obdarowanie rodziny, do spadku wlicza się wszelkie darowizny z całego życia – o ile nie są to drobne prezenty w danym środowisku zwyczajowo przyjęte.

Otrzymany wynik mnożymy przez 1/2 (lub 2/3 w przypadku osób nie- zdolnych do pracy lub małoletnich) oraz ułamek wyrażający nasz udział spadkowy (czyli taki, jaki mielibyś my przy dziedziczeniu ustawowym). Oto przykład. Ewa, Marta i Michał są rodzeństwem. Ich ojciec, który był wdowcem, swój jedyny majątek – mieszkanie o wartości 150 tys. zł – zapisał w testamencie wnukowi (synowi Michała).

Ewa zamierza wystąpić o wypłatę zachowku od bratanka.

Jej udział spadkowy wynosi 1/3 (taką część majątku należałaby się jej przy dziedziczeniu ustawowym). Zatem zachowek wynosi: 1/2 x 1/3 (udział spadkowy) x 150 tys. zł (wartość spadku).

Ewa może żądać od bratanka zapłaty 25 tys. zł. Pozew o zachowek składamy w sądzie właściwym dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy – rejonowym lub okręgowym (gdy wartość przedmiotu sporu przekracza 75 tys. zł). Roszczenie o zachowek przedawnia się po pięciu latach od ogłoszenia testamentu.

Jak rozliczyć otrzymane darowizny

Do zachowku wlicza się darowizny otrzymane za życia spadkodawcy. Oto przykład. Pan Michał był wdowcem, ojcem dwójki dorosłych dzieci. 5 lat temu podarował synowi Darkowi samochód warty 50 tys. zł.

W ubiegłym roku pan Michał zmarł, pozostawiając córce Ewie majątek o wartości 300 tys. zł. W testamencie pominął syna, może się więc on ubiegać o zachowek.

Gdyby nie było testamentu za- równo Ewa, jak i Darek odziedziczyliby po połowie spadku, czyli po 150 tys. zł. Zachowek to połowa tej kwoty, czyli 75 tys. zł. Darek nie może jednak domagać się wypłaty całej tej kwoty od siostry, bo kiedyś dostał od ojca drogi samochód. Zgodnie z art. 995 § 1 kodeksu cywilnego wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, ale według cen z chwili ustalenia zachowku.

Co prawda 5 lat temu auto warte było 50 tys. zł, ale obecnie (w momencie wyliczania zachowku) jego wartość wynosi 20 tys. zł. Od sumy należnego zachowku (75 tys. zł) musimy odliczyć wartość darowizny (20 tys. zł). Darek ma więc prawo domagać się od siostry zapłaty 55 tys. zł.

Artykuł pochodzi z kategorii: Spadek

Świat & Ludzie
Więcej na temat:

Zobacz również

  • Rodzice zostawili ci w spadku działkę lub mieszkanie obciążone hipoteką. Odpowiedzialność za jej spłatę będzie spoczywać na tobie od chwili, gdy formalnie nabędziesz spadek. Musisz się zastanowić,... więcej