Spadek: Sposoby dziedziczenia

To co posiadamy, dziedziczą bliscy w określonej kolejności. Ale możemy sami zdecydować, kto otrzyma spadek, pisząc testament.

Do spadkobierców ustawowych należą: dzieci, mąż, żona, rodzice, rodzeństwo (i ich dzieci) oraz dziadkowie.

Reklama

Według kodeksu cywilnego, jeśli zmarły nie pozostawi testamentu, spadek po nim przypadnie spadkobiercom ustawowym, czyli jego najbliższym krewnym (poniżej wyliczamy ich po kolei). Sytuacja się zmienia, gdy jest testament. Wtedy dziedziczą osoby w nim wskazane, – wybrane przez nas osoby bliskie, obce lub instytucje, np. fundacje.

Dziedziczenie ustawowe

Przy dziedziczeniu ustawowym do spadku w pierwszej kolejności są powołani: małżonek i dzieci zmarłego. Dziedziczą w częściach równych, z tym że część małżonka nie może być mniejsza niż 1/4 spadku.

Gdy zmarły nie miał małżonka tylko dzieci – one wyłącznie dziedziczą. Gdyby któreś dziecko zmarło wcześniej, to jego udział dziedziczą jego dzieci (przykłady w ramce po prawej).

Gdy zmarły nie miał dzieci... ... to w takiej sytuacji spadek dziedziczy małżonek i jego rodzice (jeśli żyją).

Gdy rodzice nie dożyli, ich udział dziedziczą bracia i siostry zmarłego (jeśli nie żyją – ich dzieci). W dalszej kolejności dziedziczą: dziadkowie zmarłego, ciocie, wujkowie.

Jeśli nie ma nikogo z wymienionych osób, to spadek dziedziczy gmina ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego.

Komu ile się należy ze spadku

Kodeks cywilny określa też, jaką część ułamkową spadku dziedziczą poszczególne osoby w rodzinie. Możliwe są różne sytuacje. Kiedy dziedziczy małżonek i dzieci zmarłego Jak wspomnieliśmy, to żona (mąż) i dzieci zmarłej osoby mają pierwszeństwo w dziedziczeniu. Oto przykłady, jak spadek może być między nich podzielony.

Zmarły pozostawił dwoje dzieci i żonę. Wszyscy oni dziedziczą po 1/3 spadku.

Zmarły miał żonę i troje dzieci: wszyscy dziedziczą po 1/4 spadku. Zmarły miał żonę i czworo dzieci. W tej sytuacji część spadku dla żony nie może być mniejsza niż 1/4. Natomiast każde z dzieci otrzyma po 3/16 spadku (liczymy to tak: 3/4 pozostałego spadku mnożymy przez 1/4, bo każde dziecko dostaje po równo).

Kiedy dziedziczy małżonek, rodzice i rodzeństwo zmarłego Gdy zmarły pozostawił małżonka, a nie miał dzieci – to w takiej sytuacji małżonek dziedziczy z rodzicami oraz rodzeństwem zmarłego. Oto przykłady. Zmarły zostawił małżonka i jednego rodzica. Nie miał rodzeństwa. Małżonek i rodzic otrzymują po 1/2 spadku.

Zmarły zostawił małżonka, jednego rodzica i dwie siostry. Dziedziczą oni następująco: małżonek 1/2 spadku, rodzic 1/4, a siostry zmarłego – po 1/8.

Spadek w testamencie

Każdy może za życia sam postanowić, kto odziedziczy jego majątek, i zapisać to w testamencie. Wtedy nie będą miały zastosowania przepisy o dziedziczeniu ustawowym.

Spadkobiercą testamentowym możemy ustanowić każdego – zarówno z rodziny, jak i spoza niej. Mamy prawo też wydziedziczyć bliską osobę, jeśli nagannie się zachowuje wobec nas. Wtedy nie uzyska zachowku!

Testament odręczny musi być w całości napisany pismem ręcznym. Gdyby był sporządzony na komputerze i tylko odręcznie podpisany – będzie nieważny! Możemy np. do całości spadku powołać jedną osobę lub kilka.

Jeśli spadkobierców ma być kilku, to należy napisać, jaką część ułamkową spadku przeznaczamy dla każdego, czyli np. córce 3/4 spadku, synowi – 1/4 (jeśli nie byłoby testamentu – dzieci dziedziczyłyby po równo). Uwaga! Trzeba pamiętać o napisaniu daty sporządzenia testamentu oraz podpisaniu się na końcu. Przykładowy wzór testamentu pokazujemy poniżej.

Testament notarialny można sporządzić w każdej kancelarii notarialnej. Ale jest też możliwość wezwania notariusza do domu, gdy osoba chcąca spisać ostatnią wolę nie może się poruszać z powodów zdrowotnych. Testament sporządzony przez notariusza ma formę aktu notarialnego. Możemy w nim rozporządzić spadkiem na dwa sposoby, np.: – podzielić go w częściach ułamkowych między wybrane osoby albo – zapisać konkretne rzeczy i nieruchomości wybranym osobom (to tzw. testament z zapisem windykacyjnym). Koszty notarialne wynoszą: 100–150 zł plus 23 proc. VAT i po 6 zł za każdą stronę wypisu też plus VAT.

Uwaga! Spisanie testamentu u notariusza jest najbezpieczniejsze – możemy być pewni, że nasza wola zostanie zrealizowana. Testament notarialny bowiem trudno jest podważyć. Poza tym nikt takiego testamentu nie zniszczy, bo oryginał pozostaje w kancelarii.

Konsultacja: Katarzyna Węgorek, adwokat

Artykuł pochodzi z kategorii: Spadek

Naj
Więcej na temat:

Zobacz również

  • Przepisałam mieszkanie na córkę, bo cały czas jest ze mną, pomaga mi. Mam jeszcze syna, który mieszka daleko i się mną nie opiekuje. Mało tego, w ciągu ostatnich dwóch lat w ogóle przestał mnie... więcej